մաս 1
Կյանքը փոքր քաղաքում
Տաք քաղաք
Վիդեո
Օրինակ Հայաստանից
Հարցում
Զարգացման հնարավորությունների պահանջը հաճախ ստիպում է մարդկանց տեղափոխվել մեծ քաղաքներ։ Սակայն, արդյո՞ք կյանքը փոքր քաղաքներում իսկապես չի կարող երջանիկ լինել։

Ուկրաինայի արևմուտքում գտնվող Իվանո-Ֆրանկիվսկը երկրի փոքր մարզային կենտրոններից է, որը ունի հարուստ պատմություն: Այն հիմնադրվել է 1662 թվականին, երկու գյուղերի տեղում: Ստանիսլավ անունով հին քաղաքը եղել է Լեհաստանի (Ռեչ Պոսպոլիտա, Լեհական Հանրապետություն) և Ավստրո-Հունգարական կայսրության, իսկ 1939-ից` ԽՍՀՄ-ի կազմում: 1962-ին այստեղ ծնված հայտնի ուկրաինական բանաստեղծ և գրող Իվան Ֆրանկոյի 300-ամյակի առթիվ քաղաքը կոչվեց Իվանո-Ֆրանկիվսկ: Տեղացիները, քաղաքի մասին խոսելիս, անվանում են այն պարզապես Ֆրանկովսկ:

Խորհրդային ժամանակաշրջանում Ֆրանկովսկը նաև արդյունաբերական քաղաք էր, այստեղ գտնվող խոշոր գործարաններից էր Պրոմպրիբոր (Պրոմպրիլադ) սարքավրումների գործարանը:
Ինչպես այլ հետսովետական երկրներում, 1990-ներից հետո գործարանների մի մասը կանգնել, իսկ մյուս մասը կորցրել էր հզորության մեծ մասը: Տնտեսությունն անկում է ապրել:

Այստեղ մարդիկ ավելի բարեհամբույր են, քան մեծ քաղաքներում: Սակայն, ինչպես շատ այլ փոքր բնակավայրերում, քաղաքում պակասում էր շարժը և աճի հնարավորությունը: Թեև տեղացի երիտասարդները սիրում էին իրենց քաղաքը, ի վերջո, հեռանում էին` հեռանկարների պակասի պատճառով:
Ալինա Տոկմիլենկոն և նրա ամուսինը` Ալեքսանդր Տոկմիլենկոն, հայտնի սոցիալական ձեռնարկատեր Յուրի Ֆիլյուկի հետ ժամանակին Կիևում հիմնել են «23 ռեստորան» ցանցը:

Ֆինանսական ճգնաժամի պատճառով թողնելով մայրաքաղաքի կյանքը` երիտասարդ գործարարները տեղափոխվեցին Իվանո-Ֆրանկովսկ: Սկզբում նրանք զբաղվում էին միայն ռեստորանային բիզնեսով` փորձելով զարգացնել սպասարկման մշակույթը գավառական քաղաքում:

Սակայն հետո պարզվեց, որ փոքր քաղաքում տնտեսական և մշակութային բազում սահմանափակումները թույլ չեն տալիս զարգացնել բիզնեսը: Այդ պատճառով թիմը և համախոհների մի խումբ որոշեցին քաղաքի զարգացման ձեռնարկներ սկսել, որոնք թույլ կտան բարձրացնել Ֆրանկովսկի վարկանիշը, հրապուրել զբոսաշրջիկներ, նաև` ստիպել բնակիչներին չլքել իրենց հարազատ քաղաքը:

2014-ին ձեռներեց Յուրի Ֆիլյուկը և թիմի 52 մասնակիցներ ստեղծեցին «Տաք քաղաք» կազմակերպությունը: Նախաձեռնության նպատակն էր արդիականացնել քաղաքը և դարձնել այն մարդակենտրոն:

Ժամանակակից եվրոպական քաղաքաշինության տենդենցների համաձայն՝ նրանք ցանկանում էին վերականգնել պատմական կապերը եվրոպական ավանդույթների հետ, որոնք ձևավորվել էին լեհական և ավստրիական տիրապետության երեք դարերի ընթացքում:

Նախաձեռնության առաջին նախագիծը Իվանո-Ֆրանկովսկի նոր վիզուալ ոճի մշակումն էր: Արդեն 3 տարի անց KPMG ընկերության 2017-ի զեկույցի համաձայն, Իվանո-Ֆրանկիվսկը և Լվովը համարվել են երկրի բիզնես գործընթացների ամենապահանջված վայրերը: Կազմակերպությունն իրականացրել է տասնյակ նոր նախագծեր, որոնք քաղաքի զարգացման ամենատարբեր ոլորտներին վերաբերող ձեռնարկներում ներգրավել և մեկտեղել են տեղի բնակիչներին և քաղաքային իշխանություններին:

Այսօր Ալինա Տոկմիլենկոն «Տաք քաղաք» ՀԿ-ի զարգացման տնօրենն է: Ալինան համոզված է, որ կյանքն իրենց քաղաքում կարող է լինել ոչ պակաս հետաքրքիր և հեռանկարներով լի` ինչպես երկրի խոշոր քաղաքներում:
Տեսագրության տեքստը
Ողջույն, ես Ալինա Տոկմիլենկոն եմ, փոքրիկ Իվանո-Ֆրանկովսկ քաղաքում գտնվող «Տաք քաղաք» հասարակական կազմակերպության զարգացման տնօրենն եմ:

Ուկրաինայի քաղաքների 81 տոկոսը փոքր բնակավայրեր են՝ մինչև 100 հազար բնակչությամբ: Քաղաքները մարդկանց համար են: Հաճախ դրա մասին մոռանում ենք, ու քաղաքներն ամենից հաճախ կառուցվում են մեքենաների, հաջողակ բիզնեսի համար: Քաղաքները կառուցվում են շատ բաների, բայց ոչ մարդկանց համար: Մարդկանց մասին պարզապես մոռանում են: Մեր կարծիքով, հիմա փոքրիկ քաղաքներում կյանքն ավելի երջանիկ է: Փոքր քաղաքում ապրելն ավելի շատ արտոնություններ է տալիս: Օրինակ՝ ավելի հաճախ ենք տեսնում մեր երեխաներին: Կարող ենք առավոտյան երեխաներին դպրոց տանել, հետո սուրճ խմել ընկերուհու հետ ու ժամանակին հասնել աշխատավայր: Տրամաբանական հարց է ծագում: Ինչպես անել, որ փոքր քաղաքները հաջողության հնարավորություն ստանան: Ինչ անել, եթե բոլոր բնակիչները կամ երիտասարդների մեծ մասը երազում են քաղաքից հեռանալու մասին:

Այդ պատճառով, «Տաք քաղաք» հասարակական կազմակերպությունն իր առջև նպատակ է դնում գտնել փոքր քաղաքին հաջողելու հնարավարություն տվող ոսկե բանալին, ինչպես անել, որ փոքր քաղաք մի որոշ ժամանակով այցելելուց բացի այդտեղ հաստատվելու ցանկություն առաջանա: Այդ նպատակով ստեղծում ենք որոշակի ենթակառուցվածքներ: Այդպես, օրինակ, ծնվեց «Պրոմպրիլադ» նորարարական կենտրոնը ՝ հին գործարանի հենքի վրա: Եթե սկզբում ամեն ինչ սկսվեց Իվանո-Ֆրանկովսկի քաղաքային տեսքի, ոճի վերաբերյալ նախաձեռնությունից և քաղաքի կենտրոնի ճարտարապետական լուծումներից, ապա հիմա «Տաք քաղաքում» առանձին գործում է ճարտարապետական, ուրբանիստական ուղղություն, որը կոչվում է «Մետալաբ»:

Համապատասխանաբար, մեր աշխատանքի ամենամեծ արդյունքը կլինի այն պահը, երբ «Մետալաբը» կդառնա առանձին հաստատություն:

Երջանկություն է ապրել փոքրիկ քաղաքում, քանի որ շատ արագ կարող ես տեսնել արածիդ արդյունքը: Եթե ճիշտ ենթակառուցվածք կառուցել և արագ երկխոսություն սկսել՝ հասկանալու, թե ընդհանրապես քաղաքում մարդիկ ինչ պահանջներ ունեն, հնարավոր կլինի ակտիվացնել քաղաքը: Նախկինում, գործնական, բիզնեսի հմտություններ և կրթություն ստանալու համար մեր փոքր քաղաքի բնակիչները պետք է տեղափոխվեին մեծ քաղաք: Հիմա ուժեղ գործընկերներ ունենք, օրինակ՝ Լվովի բիզնես-դպրոցը, և գործարարական կրթությունը հնարավոր է ստանալ հենց տեղում՝ մեզ մոտ:

Եթե մեծ քաղաքում ինչ-որ նախաձեռնություն ես սկսում, լավագույն դեպքում կարող ես ներազդել միայն այն թաղամասում, որտեղ այն կիրառում ես: Իսկ երբ ինչ-որ բան ես անում փոքր քաղաքում, ներազդեցության մակարդակը անհամեմատ բարձր է: Օրինակ, «Urban Space 100» նախագիծը, որին քաղաքի բնակիչներն են աջակցում, և դիմելու հնարավորությամբ դրամաշնորհային ծրագիրը թույլ են տալիս դիտարկել արվածի արագաստեղծ արդյունքը:

Զբոսնում ես քաղաքում, և ահա, տեսնում ես այն դռները, որոնք վերականգնվել են «Urban Space 100»-ի և մեկենասների շնորհիվ: Այս մանկական խաղահրապարակն էլ ստեղծվել է նաև իմ շնորհիվ, որովհետև ես սուրճ եմ խմում «Urban Space 100»-ում, որի զուտ եկամուտի 80 տոկոսը հատկացվում է հենց այս որոշակի նախագծին:

Երբեմնի Իվանո-Ֆրանկովսկում շաբաթական հազիվ չորս իրադարձություն էր տեղի ունենում: «Urban Space 100»-ի նման նախաձեռնությունների շնորհիվ ամսական 200-300 միջոցառում է լինում: Հետևաբար, փոքր քաղաքում իրագործված ձեռնարկները շատ հեշտ է չափել:

Ինչ ենք անում «Տաք քաղաք» հասարակական կազմակերպությունում: Մենք նախադեպ ենք ստեղծում: Ցանկանում ենք նույնչափ փոքրիկ ու, դասական ընկալմամբ, հաջողության հնար չունեցող փոքրիկ քաղաքները ևս «վարակվեն» իրենց ինքնությունը և շանսը գտնելու նման պահանջմունքով:


Օրինակ Հայաստանից
Հայաստանում քաղաքների 40%-ն ունի 10 հազարից քիչ բնակչություն: Ամբողջ երկրի 1/3-ից ավելին ապրում է մայրաքաղաք Երևանում: Ընդ որում, մանրածախ արևտրի և ծառայությունների 70-80% կենտրոնացած է Երևանում:

* Ինչպե՞ս էր փոխվում Հայաստանի փոքր քաղաքների բնակչությունը վերջին 30 տարիների ընթացքում:


Այս տեսակ համայնքներում հիմնական զբաղվածությունը մանրածախ առևտրի ծառայությունների ոլորտում է: Խնդիրները կապված են ժամանցի, առողջապահության, հանրային վայրերի մատչելիության հետ: Բացի այդ, շատ քիչ դեպքերում են հայտնվում քաղաքի բարելավմանն ուղղված քաղաքացիական նախաձեռնություններ:
Ինչպիսի՞ն է կյանքը ձեր քաղաքում
Հարցում

(մինչև 120 000 բնակչություն ունեցող քաղաքների բնակիչների համար)

Brought to you by Urbanista